NOTES

दशमः पाठः- मूर्तिपूजारहस्यम्

दशमः पाठः- मूर्तिपूजारहस्यम्

1.    एकवाक्येन उत्तरं लिखत । 
१. कस्य सम्मानार्थं मङ्गलसिंहेन समारम्भः आयोजित: ?

  उत्तरम्-    विवेकानन्दस्य  सम्मानार्थं मङ्गलसिंहेन समारम्भः आयोजित:

२. कस्य भावचित्रस्य थूत्कारं कर्तुं स्वामी विवेकानन्दः अवदत् ?

  उत्तरम्-   मङ्गलसिंहस्य भावचित्रस्य थूत्कारं कर्तुं स्वामी विवेकानन्दः अवदत्

 ३. राज्ञः आस्थानं विवेकानन्दः केन प्रेषित: ?                       

  उत्तरम्-   राज्ञः आस्थानं विवेकानन्दः खेत्रीनरेशेण प्रेषितः

 ४. मूर्तिपूजारहस्यम् इति पाठस्य लेखकः कः ?

  उत्तरम्-  मूर्तिपूजारहस्यम् इति पाठस्य लेखकः-डा . श्रीधरभास्करवर्णेकरः

 

2.    संयोज्य लिखत । 
      अ                                आ 
१. आखेटवेषः                 द्वारपालक:    

२. परिव्राट्                     राजा          

३. रामसिंहः                    मानसिंहः      

४. विवेकानन्दः                 सन्न्यासी       
५. मङ्गलसिंहः                 वङ्गदेशीयः     ४

3.    यथानिर्देशं लिखत ।

१. के नु खलु अमी स्वामिचरणाः । 
कः पाठः?               =  मूर्तिपूजारहस्यम् इति पाठः  | 

कः अवदत्?              =  मानसिंहः अवदत्  |   

कम् अवदत् ?            =   मङ्गलसिंहम् अवदत् |                           

२. भिक्षाटनं मे रोचते इति कृत्वा भिक्षाटनं करोमि । 
कः पाठः               =  मूर्तिपूजारहस्यम् इति पाठः  |       

कम् अवदत् ?            =  मानसिंगम् अवदत् |

भिक्षाटनं कस्मै रोचते ?    =   भिक्षाटनं विवेकानन्दाय रोचते |

३. अस्मिन् चित्रे थूत्क्रियताम् । 
कः पाठः ?              =    मूर्तिपूजारहस्यम् इति पाठः  | 

कः अवदत् ?             =    विवेकानन्दः अवदत् | 

कस्य चित्रे ?             =    मङ्गलसिंहस्य  चित्रे|

4.    सन्धिं कृत्वा नाम लिखत ।

१. कर्गजे      +    अस्मिन्     =     कर्गजेऽस्मिन्     =   पूर्वरूपसन्धिः

२. तत्        +    चित्रम्       =      तच्चित्रम्       =   श्चुत्वसन्धिः
३. कश्चित्     +    अपि        =     कश्चिदपि       =   जश्त्वसन्धिः

४. सहसा     +    उत्थाय      =      सहसोत्थाय     =    गुणसन्धिः

 5.   समस्तपदं लिखित्वा समासस्य नाम लिखत । 
१. राज्ञः आगमनम्  =   राजागमनम्              =   षष्ठी-तत्पुरुष-समासः

२. स्वामिनः चरणेषु  =   स्वामिचरणेषु            =   षष्ठी-तत्पुरुष-समासः

३. स्वस्थानं आपन्नाः =    स्वस्थानापन्नाः           =   द्वितीया-तत्पुरुष-समासः

४. महान् च असौ राजा च   =   महाराजः        =    कर्मधारय-समासः

 6.   पर्यायपदाननि लिखत । 
१. भूयः     =   पुनः                २. लुब्धकः = व्याधः         

३. चरणः      पादः                 ४. सत्वरम् = शीघ्रम्

7.    वाक्ये योजयत । 
१. उत्थाय   = बालः प्रातः उत्थाय स्नानं करोति 

२. करोमि    =  अहं  गृहकार्यं करोमि 

३. परिहृत्य   =  राजा प्रजानां समस्याः परिहृत्य सन्तोषं लभते 

४. पश्यन्तु    = भवन्तः दूरदर्शने वार्ताः पश्यन्तु 

8.    प्रयोगपरिवर्तनं कुरुत । 
१.     सर्वे भद्राणि पश्यन्तु ।             =   सर्वैः भद्राणि दृश्यन्ताम् 

२.    अहं भिक्षाटनं करोमि ।            =   मया भिक्षाटनं क्रियते 

३.    अस्मिन् चित्रे थूत्क्रियताम् ।        =    अस्मिन् चित्रे थूत्करोतु 

9.    लघूत्तरं लिखत । 
१.     प्रासादं प्राप्ता अपि स्वामिचरणाः किमर्थं सभां नालङ्कुर्वन्ति 

उ-    सन्यासिना गीतनृत्यादिरसास्वादनम् अनुचितमिति प्रासादं प्राप्ता अपि स्वामिचरणाः सभां नालङ्कुर्वन्ति |
२.     विवेकानन्दः भिक्षाटनविषये मानसिंहं प्रति किम् उक्तवान्                                                                                                                                   उ-     राजन्! अहमपि सन्न्यासीपरिव्राट्दण्डी सर्वसङ्गपरित्यागी च । तद् यथा मे रोचते तथा          

        करोमि । 
        भिक्षाटनं मे रोचते इति भिक्षाटनं करोमि ।  इति विवेकानन्दः भिक्षाटनविषये मानसिंहं प्रति       उक्तवान् ।

10.   दशवाक्यैः संस्कृतभाषया,आङ्लभाषयाकन्नडभाषया वा उत्तरं लिखत। 
१. विवेकानन्दः मूर्तिपूजायाः वैशिष्ट्यं कथं प्रतिपादयति ?

ತ್ತರ-   ಮೂರ್ತಿಪೂಜೆಯ ವಿರೋಧಿಗಳೆರಾಜನೇ ಬೇರೆ ಬೇರೆಅವನ ನಿರ್ಜೀವವಾದ ಚಿತ್ರವೇ ಬೇರೆಇದು ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾರೂ  ಕಾಗದದಿಂದ ಮಾಡಿದ  ಚಿತ್ರದ ಮೇಲೆ ಉಗುಳಲು ತಯಾರಿಲ್ಲಇದರ  ರಹಸ್ಯವೇನೆಂದರೆನೀವೆಲ್ಲರೂ  ಚಿತ್ರವನ್ನು  ಕೇವಲ ಕಾಗದವೆಂದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲರಾಜನ ಪ್ರತೀಕವೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದೀರಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ರಾಜನ್ನೇ ಕಾಣುತ್ತೀರಿಸಜ್ಜನರೇಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮೂರ್ತಿಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಭಕ್ತನೂ – ಕಲ್ಲುಲೋಹಲೋಹಮರದ ಟ್ಟಿಗೆ,ಮಣ್ಣು ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಮೂರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ – ರಾಮಕೃಷ್ಣಗಣಪತಿಮೊದಲಾದ ದೇವರನ್ನು ತನ್ನ ಭಾವ ಬಲದಿಂದ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.”  ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿವೇಕಾನಂದರು  ಮೂರ್ತಿಪೂಜೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.



Last modified: Friday, 18 June 2021, 2:01 AM