पञ्चमः पाठः - परोपकारः पुण्याय-Notes

पञ्चमः पाठः - परोपकारः पुण्याय-Notes

                              पञ्चमः पाठः - परोपकारः पुण्याय

१. एकवाक्येन उत्तरं लिखत । 
१. प्रवाहात् ब्राह्मणं कोऽरक्षत् ?         = प्रवाहात् ब्राह्मणं विक्रमः अरक्षत्।

२. ब्राह्मणः राज्ञे किं समर्पितवान् ?       = ब्राह्मणः राज्ञे पुण्यं समर्पितवान्

३. कः राज्ञः समीपमाजगाम ?          = ब्रह्मराक्षसः राज्ञः समीपमाजगाम 

४. पापकर्मणः मुक्तः ब्रह्मराक्षसः कथं दिवं जगाम ?

                        = पापकर्मणः मुक्तः ब्रह्मराक्षसः दिव्यरूपधरः सन्  दिवं जगाम।

५. अनित्यानि कानि?      = अनित्यानि शरीराणि।

  

२.रिक्तस्थानं पूरयत । 
१. ----------
सह ब्राह्मणो निजस्थानं जगाम ।        = पत्न्या

२. अहं ----------- गर्वाद् वृद्धान् अदूषयम् ।        = विद्यायाः

३. परोपकारः ------- भवति ।                     = पुण्याय

४. पापाय ---------- ।                                = परपीडनम्
५. राजा तत्पुण्यं निर्विशङ्कं-----।                    =  ददौ


३. सम्यक् योजयत । 
अ                                       
१.विभवो                        धर्मसङ्ग्रहः   (2 )             

२.कर्तव्यो                      द्वात्रिंशत् पुत्थलिका (3 )     

३.विक्रमार्कचरितम्         तृतीयजन्म-

४.गायत्र्या                      नैव शाश्वत: (1 )

                                    द्वितीयजन्म  (4 )

४. रेखाङ्कितपदानि आधारीकृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत । 
१. द्वात्रिशंत् पुत्थलिकाः सन्ति ।         = कति   पुत्थलिकाः सन्ति?

२. राजा सिंहासने उपविशति ।         = राजा  कुत्र  उपविशति?
३. भोज: तूष्णीं तिष्ठति ।              = भोज:  कथं  तिष्ठति?

४. ब्राह्मणः पुत्रेण  सह आगच्छति।      = ब्राह्मणः केन  सह आगच्छति?


५. वाक्यदोषं परिहरत । 
१. अहं अत्रैव नगरे कश्चन ब्राह्मणः आसीत् ।    = अहं अत्रैव नगरे कश्चन ब्राह्मणः आसम्

२. सर्वेऽपि जन: सदयम् अपश्यन् ।           = सर्वेऽपि जनाः सदयम् अपश्यन् ।

३. राजाऽपि तत्रत्यान् जनान् अपृच्छन् ।        = राजाऽपि तत्रत्यान् जनान् अपृच्छत् । 
४. पत्नीं सह ब्राह्मण: निजस्थानं जगाम ।             = त्न्या सह ब्राह्मण: निजस्थानं जगाम ।


६. योग्यरूपाणि पूरयत । ( योग्यरूपाणि पूरितानि)
१.  नद्याः (नदी) जले मम पिता (पितृ) स्नाति।

२. न गायत्र्याः(गायत्री) परो मन्त्रः  अस्ति (अस्) ।

३. राजानः (राजन्) सभायां राज्ञ्याः(राज्ञी) समीपे न उपविशन्ति।

४. बालाः, यूयं (युष्मद्) महापूरे स्नातुं मा गच्छत (गम्-लोट्)


७. पर्यायपदं लिखत। 
१. भार्या = पत्नी                            २. राजा =नृपः, भूपः

३. पादपः= वृक्षः                           ४. शरीरम् = देहः


८. यथा निर्देशं लिखत।

१. भोः महापुरुषमम एतत् शरीरं पुरा पितृभ्याम् अजायत। 
कः पाठः ?                     =’परोपकारः पुण्याय’ इति पाठः।

सः महापुरुषः कः ?             = सः महापुरुषः विक्रमः।

कस्य शरीरं पितृभ्याम् अजायत?   = ब्राह्मणस्य शरीरं पितृभ्याम् अजायत

 २.विद्यागर्वात् वृद्धान् अदूषयम् ?

कः पाठः ?                           =’परोपकारः पुण्याय’ इति पाठः।

कः अदूषयत् ?                       = ब्रह्मराक्षसः अदूषयत्।

कदा अदूषयत् ?                      = पूर्वजन्मनि अदूषयत्।


९. लघूत्तरं लिखत । 
१. स्वस्थः ब्राह्मणः राजानं प्रति किमब्रवीत् 

उत्तरम्- स्वस्थः ब्राह्मणः राजानम् – भोः महापुरुषममैतच्छरीरं परा पितृभ्याम अजायत । ततोऽस्य शरीरस्य गायत्र्या द्वितीयं जन्म । इदानीं भवतस्तृतीयं जन्म प्राप्तम् । अतः प्राणदानात् महोपकारिणः तव अहं किमुपकरिष्यामि नो चेत् मम जीवितं मुधैव स्यात् । अतो यथाशक्त्युपकरोमि प्रतिगृहाण । गोदावर्युदकमध्ये द्वादशवर्षाणि नामत्रयमन्त्रमजपम् । तत्पुण्यं तुभ्यं दीयते” इति अब्रवीत्।
२. ब्रह्मराक्षसः कथं शापविमुक्तः अभवत् ?

उत्तरम् ब्रह्मराक्षसः विक्रमं ब्राह्मणेन दत्तं पुण्यं अचायत । राजापि तत्पुण्यं ददौ । सोऽपि तेन पुण्येन          तस्मात्पापकर्मणो मुक्तो दिव्यरूपधरः सन् राजानं प्रशंस्य दिवं जगाम । 

१०. दशवाक्यैः उत्तरं संस्कृतभाषया
कन्नडभाषयाआङ्ग्लभाषया वा लिखत। 
१. विक्रमादित्यस्य परोपकारं विवृणुत । 

उत्तरम्ಒಮ್ಮೆ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಹೋಗುತ್ತಾ ನದಿಯ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡು 'ಯಾರಾದರೂ ನನ್ನನ್ನು ನನ್ನ ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಕಾಪಾಡಿರಿಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಿದನು. ಆಗ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದ ವಿಕ್ರಮರಾಜನು ನದಿಗೆ ಇಳಿದು ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದನು. ಅನಂತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ವಿಕ್ರಮನನ್ನು ಕುರಿತು'ಲೈ ಮಹಾಪುರುಷನೇಈ ನನ್ನ ಶರೀರವು ಮೊದಲು ನನ್ನ ತಾಯಿ-ತಂದೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಯಿತು. ಉಪನಯನದಿಂದ ಎರಡನೇ ಜನ್ಮ. ಈಗ ನಿನ್ನಿಂದ ಮೂರನೇ ಜನ್ಮವು ಸಿಕ್ಕಿತು', ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ತಾನು ಗೋದಾವರಿನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮಾಡಿದ ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲವನ್ನು ರಾಜನಿಗೆ ಧಾರೆಯೆರದು ಕೊಟ್ಟು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಸ್ವಗ್ರಾಮವನ್ನು ಕುರಿತು ತೆರಳಿದನು. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸನೊಬ್ಬನು ರಾಜನನ್ನು ಕುರಿತು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು-“ಎಲೈ ರಾಜನೇನಾನು ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿದ್ದೆನು. 
ಆದರೆ ವಿದ್ಯಾಗರ್ವದಿಂದ ಹಿರಿಯರನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದ ಕಾರಣ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದೀನಿ. ದಯೆ ಮಾಡಿ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ನಿನಗೆ ನೀಡಿದ ಪುಣವನ್ನು ನನಗೆ ನೀಡಿದರೆಈ ದೋಷದಿಂದಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದನು. ಆಗ ವಿಕ್ರಮನು ತನ್ನ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಆ ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸನಿಗೆ ನೀಡಿದನು. ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸನು ಆ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ತನ್ನ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದಿವ್ಯರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದನುರಾಜನೂ ಸಹ ತನ್ನ ನಗರವನ್ನು ಕುರಿತು ಹೂರಟನು. 

Last modified: Friday, 18 June 2021, 1:16 AM